Jak wygląda podział majątku po śmierci małżonka? Dom to coś więcej niż tylko cztery ściany, to wspólne lata życia, pracy, kredytów, czasem remontów bez końca i wspomnień, które trudno zmierzyć paragrafami. Kiedy odchodzi małżonek, zostają nie tylko emocje, ale też bardzo konkretne pytania: co dalej z majątkiem, a zwłaszcza z domem, który tworzyliście razem przez całe życie?
Dziś odpowiemy Wam, jak w praktyce wygląda podział majątku po śmierci jednego z małżonków, ponieważ w tak trudnej sytuacji pojawia się mnóstwo pytań, prawda? Kto dziedziczy, w jakiej części, co mogę zrobić, aby zabezpieczyć siebie i bliskich?
Wspólność majątkowa a dziedziczenie – dwie różne sprawy
W większości małżeństw w Polsce obowiązuje tzw. ustawowa wspólność majątkowa. Oznacza to, że wszystko, co zostało nabyte w czasie trwania małżeństwa, w tym dom, należy wspólnie do obojga małżonków.
Ale uwaga: wraz ze śmiercią jednego z małżonków wspólność ustaje. Od tej chwili mówimy już o podziale majątku, czyli wyodrębnieniu połowy, która należała do zmarłego oraz o dziedziczeniu tej części przez jego spadkobierców.
Kto dziedziczy po zmarłym małżonku?
Jeśli nie sporządzono testamentu, wchodzi w grę tzw. dziedziczenie ustawowe. W pierwszej kolejności do spadku powołani są:
- małżonek spadkodawcy,
- dzieci zmarłego (również z poprzednich związków, jeśli takie są).
Cały spadek dzielony jest po równo między małżonka a dzieci. Czyli jeśli zmarły pozostawił żonę i dwójkę dzieci, każdy z nich dziedziczy ⅓ połowy majątku należącego do zmarłego. Należy wspomnieć, że małżonek jest dodatkowo chroniony, ponieważ nie może otrzymać mniej niż ¼ spadku.
Dom, który był wspólny, zostaje więc w 50% własnością żyjącego małżonka, a druga połowa dzieli się między niego i dzieci. Jeśli nie ma dzieci, ani dalszych zstępnych, czyli wnuków to dziedziczy małżonek/ka i rodzice. W takiej sytuacji udział każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem, wynosi jedną czwartą całości spadku.
Zobacz cały artykuł na temat kolejności dziedziczenia.
Czy można coś z tym zrobić?
Tak! I to na kilka sposobów.
Spadkobiercy mogą zawrzeć umowę o dział spadku, w której jeden z nich przejmie pełne prawo do domu, spłacając pozostałych. To opcja najczęściej wybierana przez współmałżonka, który chce w domu pozostać.
Można też zawrzeć ugodę lub porozumienie rodzinne, szczególnie jeśli relacje są dobre i dzieci nie mają interesu w przejmowaniu udziałów w nieruchomości.
W niektórych przypadkach, np. gdy dzieci są małoletnie, sprawa wymaga zgody sądu opiekuńczego.
A może testament?
Właśnie dlatego tak ważne jest wcześniejsze sporządzenie testamentu, szczególnie, jeśli małżonkowie chcą się zabezpieczyć nawzajem i zapobiec konieczności współwłasności z dziećmi.
W testamencie można zapisać dom drugiemu małżonkowi, choć trzeba wtedy liczyć się z tzw. zachowkiem dla dzieci. Jednak dobrze zaplanowane dziedziczenie, z pomocą prawnika, pozwala uniknąć wielu problemów i rozczarowań.
Jeśli znajdujesz się w takiej sytuacji – nie jesteś sam. Nasza kancelaria od lat pomaga rodzinom w trudnych momentach życia. Zajmiemy się nie tylko przepisami, ale i tym, żebyś mógł spokojnie zająć się tym, co naprawdę ważne.
Potrzebujesz pomocy? Skontaktuj się z nami – rozwiejemy wątpliwości i pomożemy Ci bezpiecznie przejść przez podział majątku po śmierci bliskiej osoby.
